آپارماق ... گه تیرمه ک    ( بردن ...آوردن )

آج ... توخ    ( گرسنه ... سیر )

آجی ... شیرین    ( تلخ ...-شیرین )

آچماق ... باغلاماق    ( بازکردن ... بستن )

آچیق .. باغلی    ( باز ... بسته )

آرتیق ... اسگیک    ( زیاد ... کم )

آریق ... کؤک    ( لاغر ...چاق )

آز ... چوخ    ( کم ... زیاد )

آشاغی ... یوخاری    ( پایین ... بالا )

آغ ... قارا   ( سفید ... سیاه )

آغیر ... یونگول   ( سنگین ... سبک )

آلچاق ... اوجا   ( کوتاه ... بلند )

آنلایان ... آنلاماز   ( فهمیده ... نفهم )

ال آچیق ...قیتمیر    ( دست و دل باز ... خسیس )  

ایتگین ...تاپیلمیش   ( گم شده ... پیدا شده )

ایتمه ک ... تاپیلماق    ( گم شدن ...گم کردن )

ایتیرمه ک ... تاپماق    ( گم کردن ...پیدا کردن )

ایتی ...کوت   ( تیز ...کند )

ایستی ... سویوق   ( گرم ...سرد )

ایشیق ... قارانلیق   ( روشن ...تاریک )

اوجوز ... باها    ( ارزان ... گران )

اوزون ... قیسسا   ( دراز ... کوتاه )

اؤلو ... دیری    ( مرده ... زنده )

بورا ... اورا   ( ابنجا ... آنجا )  

بوش ...دولو   ( خالی ... پر )  

پیس ... یاخجی   ( بد ...خوب )

تؤکمه ک .... ییغماق    ( ریختن ... جمع کردن )

تونلوک ... سایخاش   ( پرجمعیت ... کم جمعیت )  

توی ...یاس   ( عروسی ... عزا )

چیی ... پیشمیش    ( خام ... پخته )

دادلی ...دادسیز   ( بامزه ... بی مزه )

دایاز ...ده رین   ( کم عمق ... عمیق )  

ده لی ...عاغیللی   ( دیوانه ... عاقل )

قوجا ...جاوان    ( پیر ... جوان )

کوسمه ک ... باریشماق    ( فهر کردن ... آشتی کردن )   

گه تیر ... گؤتور    ( بیار ... ببر )

گه ن ... دار    ( گشاد ... تنگ )  

گه لمه ک ... گئتمه ک    ( آمدن ... رفتن )

گؤزه ل ... چیرکین    ( زیبا ... زشت )

گونوز ...گئجه    ( روز ... شب )

گولمه ک ... آغلاماق    ( خندیدن ... گریه کردن )

گولدورمه ک ... آغلاتماق    ( خنداندن ... گریاندن )

گیزلی ... آیدین    ( پنهان ... آشکار )

گئج ... تئز    ( دیر ... زود )

گئجه ...گونوز   ( شب ... روز )

وار ...یوخ    ( هست ... نیست )

وارلی ...کاسیب    ( دارا ... ندار )

یایلاق ...قیشلاق    ( گرمسیر ... سردسیر )

یای ... قیش   ( تابستان ... زمستان )

یازماق ... پوزماق    ( نوشتن ... پاک کردن )   

یاش ... قورو    ( تر ... خشک )

یاغلی ...یاوان    ( چرب ...بدون چربی )

 یاندیرماق ...سؤندورمه ک    ( آتش زدن  ... خاموش کردن )

 یوخاری ...آشاغی    ( بالا ... پایین )

یوخاری چیخماق ...آشاغی یئنمه ک    ( بالا رفتن ... پایین آمدن )

یئیین ... یاواش    ( تند ... آهسته ) 

منبع وبلاگ قایاقیزی

http://gayagizi3.blogfa.com/post-10.aspx

تؤره‌ن: مراسيم، Törən

تؤشگومه‌ك: نفس نفس زدن، Töşgümək

تؤكونتو: چيزي كه ريخته شده باشد، مثل ريز مانده ها از قيچي كردن لباس، Töküntü

تاپچاق: آدرس، Tapçaq

تاپماجا: معما، Tapmaca

تاپينتي: مكشوفه، كشفيات، Tapıntı

تاپينتي‌لار: كشفيات، Tapıntılar

تاخماق: سانجماق: فرو كردن، Taxmaq

تارلا: مزرعه، Tarla

تاققير: لخت و سخت، Taqqır

تالان: غارت، Talan

تانري: الله، Tanrı

تانسيق: شاهد، Tansıq

تانيت: Tanıt

تانيش: آشنا، Tanış

تانيق: شاهد، شاهد مثال، Tanıq

تاي: لنگه، Tay

تپه‌جك‌: درپوش شيشه و كوزه، Təpəcək

ترپه‌نيش: حركات و سكنات، Tərpənış

ترپه‌نيش: حركت، خيزش، Tərpənış

ترلان: عقاب، شاهين، Tərlan

ترله‌مك: عرق كردن، Tərləmək

تزمك: رميدن، در رفتن، Təzmək

تزه‌ك: تپاله، Təzək

تله‌سمك: عجله كردن، Tələsmək

تله‌سيك: شتابزده،  Tələsık

تمل: بنياد، Təməl

تمه‌لچي: بنيادگرا، Təməlçı

توْپال: لنگ، Topal

توْپپوز: چماق، گرد و مدور، گرز، Toppuz

توْپلانتي: گرد همايي، تجمع، كنگره، Toplantı

توْپلاييجي، توْپلايان: مؤلف، Toplayıcı, Toplayan

توْپلوم: اجتماع، جامعه، Toplum

توْپلومسال: اجتماعي، Toplumsal

توْپوق: مچ پا، Topuq

توتغاج: گيرنده راديويي، Tutğaç

توتغاچ: گيره، دستيك، توتقال، Tutğaç

توتقون: اسير، رنگ مات، گرفتار، دلگير، Tutğun

توتك: ني لبك، Tütək

توتماجا: جنون ادواري، صرع، Tutmaca

توتوشدورما: مقايسه، Tutuşdurma

توتوق: گرفته، گرفتار، بازداشتي، Tutuq

توتوم: گنجايش، حجم، ظرفيت، Tutum

توتون: دود، Tütün

توْخ: سير، Tox

توْخوجو: بافنده، Toxucu

توْخونولماز: مصون، Toxunulmaz

توْخونولمازليق: مصونيت، Toxunulmazlıq

توركجه: به زبان تركي، Türkcə

توْزاق: دام، تله، تپيگ، Tozaq

توْزانقي: غبارگونه، Tozanqı

توشلاشماق: توش گلمك، راست گلمك، روبرو شدن، مواجه شذن، Tuşlaşmaq

توْققوشماق: تصادف كردن، به هم برخوردن، Toqquşmaq

توكنمز: تمام نشدني، ماندگار، Tükənməz

توكوندوروك: چغندر، Tokunduruk

توماچ: پوست بز دباغي شده، Tumaç

تومانچاق: بدون شلوار، Tumançaq

تومماق: مات قالماق، مات و مبهوت ماندن، Tummaq

توْنقال: تل هيزم كه آتش مي‌زنند، Tonqal

تيكمك: دوختن، ساختن، دام تيكمك، Tıkmək

تيكيجي: ماشين دوخت، خياط، Tıkıcı

تيكيش: دوخت، Tıkış

تيكينتي: بنا، ساختمان، Tıkıntı

تين: گوشه، تيم، Tın

تييه: تيغ، Tiyə

ايچري: داخل، İçərı

ايچسل: داخلي، İçsəl

ايچگي: مشروب، نوشابه، İçgı

ايچيم: جرعه، قورتوم، İçim

آيراج: جدا كننده، Ayrac

ايراق اولون: كنار برويد، İraq olun

ايرماق: چاي، رود، İrmaq

ايره‌لي: به سمت جلو، پيش، İrəlı

ايره‌ليله‌ييش: پيشرفت، İrəglıləyış

ايري: درشت، İrı

آيريلماز: جدانشدني، لاينفك، Ayrılmaz

آيريم: نقطۀ افتراق، Ayrım

ايز: اثر، نشانه، İz

ايزله‌مك: تعقيب كردن، دنبال كردن، پيروي كردن، İzləmək

آيسال: ماهواره، Aysal

ايسته‌ك: خواسته، İstək

ايسته‌كلي: خواستني، دوست‌داشتني، İstəklı

ايسلاق: خيس، İslaq

ايسينمك: گرم شدن، عادت كردن، مانوس شدن، İsinmək

ايش اؤيره‌تن: استا، كسي كه كار ياد مي‌دهد، İş öyrətən

ايش اؤيره‌نن: كار آموز، İş öyrənən

ايش آشيران: كارمند، İş aşıran

ايش سوره‌ن: وكيل، İş sürən

ايشارتي: اثر جزئي، كورسو، İşartı

ايشله‌ديجي: كارفرما، İşlədıcı

ايشله‌ك: فعال، پركار، İşlək

ايشله‌نيش: كاربرد، استعمال، İşləniş

ايشيلداق: نورافكن، پرژكتور، İşıldaq

آيغير: اسب نر، Ayğır

ايگرنج: تهوع‌آور، İgrənc

ايگيت: جوانمرد، قهرمان، İgit

ايلبيز: حلزون، مردم آزار، آب زيركاه، İlbız

ايل‌دؤنومو: سال‌گشت، سالگرد، İl dönumu

ايلديريم: آذرخش، Ildırım

ايلغين: سراب، İlğin

ايلقار: پيمان، عهد، İlqar

ايلك: نخست، İlk

ايلگي: رابطه، پيوند، İlgı

ايلگيلي: مرتبط، مربوط، İlgılı

ايلمه‌ك: رج، گره قالي، İlmək

ايلنمك: İlənmək

اَيله‌نجه: مجلس، نشست، Əyləncə

ايليشيك: رابطه، مرتبط، İlışık

آيليق: حقوق ماهيانه، Aylıq

ايليق: ولرم، İlıq

ايليك: مغز استخوان، İlık

اينام: عقيده، باور، İnam

ايناملي: با ايمان، مؤمن، İnamlı

اينانديريجي: قانع كننده، İnandırıcı

اينانيلماز: باور نكردني، İnanılmaz

اينجه: ظريف، نازك، باريك، İncə

اينجي: مرواريد، İncı

اينجيتمه‌ك: اذيت كردن، آزار رساندن، İncitmək

اينسانجيل: انسانگرا، اومانيست، İnsancil

اينله‌مك: سيزيلداماق، ناله كردن، İngəmək

آييرد: جدا، سوا، تميز داده شده، روشن، واضح، Ayird

آييق: هوشيار، بيدار، Ayiq

آييلماق: بيداري و آگاهي، Ayilmaq

بئجه‌ر‌مك: پرورش دادن، بار آوردن، Becərmək

بئزيكمه‌ك: بيزار شدن، منفور شدن، Bezikmək

بئشيك: مهد، ننو، Beşık

بؤلگه: منطقه، بخش، Bölgə

بؤلوك – بؤلوك: قطعه به قطعه، تكه تكه Bölük - Bölük

بؤلوم: بخش فصل، دايره، دپارتمان، Bölüm

بؤيوتمه: تعظيم، تعجيل، Böyütmə

بؤيوك: بزرگ، Böyük

باتي: مغرب، Batı

باتيش: غروب، Batış

باجاريق: هنر، توانايي، Bacarıq

باخان: وزير، Baxan

باخانليق: وزارت، Baxanlıq

باخيجي: تماشاگر، فالبين، Baxıcı

باخيش: طرز نگاه، Baxış

باداق: بند، پالهنگ، Badaq

باريش: سازش، صلح، Barış

باريشان: صلح كننده، Barışan

باريشچي: صلح طلب، Barışçı

باريشماز: سازش ناپذير، Barışmaz

بارينديرماق: مكفي كردن، بي ‌نياز كردن، تامين كردن، فايده رساندن، Barındırmaq

بارينماق: فايده بردن، مستفيض شدن، Barınmaq

باسديريق: شلوغ، ازدحام، Basdırıq

باسغين: تجاوز، اشغال نظامي، هجوم، Basğın

باسقي: فشار، فشار نظامي، Basqı

باسماق: طبع، چاپ، Basmaq

باسيلي: اشغال‌شده، Basılı

باسيم: مطبوعات، Basım

باشا دوشمه‌ك: فهميدن، متوجه شدن، آگاه شدن Başa düşmək

باشاري: مهارت، اوستاليق، موفقيت، Başarı

باشاق: خوشه، Başaq

باشقا: ديگر، Başqa

باشقان: رئيس، Başqan

باشكند: پايتخت، Başkənd

باشلانقيچ: سرآغاز، Başlanqıç

باشليق: شيربها، Başlıq

باشماقجي: كفاش، Başmaqçı

باغلام: علاقه، پيوند، اتصال، Bağlam

باغلاييجي: حلقۀ واسط، رابط، Bağlayıcı

باغيرتي: فرياد، Bağırtı

باليقچين: مرغ سقا، Balıqçın

باها: گران، Baha

باهاجيل: گران‌فروش، Bahacıl

باهادير: بهادر، Bahadır

باهاليق: گراني، قحطي، Bahalıq

بايراق: پرچم، Bayraq

بايير: بيابان، Bayır

ببك: مردمك چشم، گؤزون عدسي‌سي، Bəbək

بري: به سمت آينده، به اين سو، Bərı

بسله‌‌مك: تربيت كردن، Bəsləmək

بكله‌مه‌ك: انتظار كشيدن، Bəkləmək

بلله: ساندويچ، Bəllə

بنزر: شبيه، Bənzər

بنزه‌ييش: شباهت، Bənzəyiş

بنه‌ك: خال، Bənək

بنيز: صورت، Bəniz

بوتون: تماما، كامل، Bütün

بوخاق: غبغب، Buxaq

بورقي: مته، Burqı

بوركو: هواي غبار آلود يا شرجي، خفه، هواي گرفته، Burku

بورماج: حيوان اخته شده، Burmac

بوروق: اخته، پيچ كوچه، از زيركار در برو، Buruq

بوْز: خاكستري، Boz

بوز: يخ، Buz

بوزدم: مقعد، Büzdəm

بوزلاج: يخچال، Buzlac

بوزلاق: سرزمين يخبندان، Buzlaq

بوزمه‌جه: مچاله، Büzləcə

بوْشانميش: زن مطلقه، Boşanmış

بوغ: سيبيل، Büğ

بوْغاز: تنگه دريايي، Boğaz

بوْغاناق: توفان، گردباد، Boğanaq

بوْغوجو گاز: گاز خفه‌كننده، Boğucu qaz

بوْغوجو: خفه كن، Boğucu

بوْغونتو:  اختناق، خفقان، خفگي، Boğuntu

بوكوم: بسته، Büküm

بولاشديريجي: مسري، واگير، Bulaşdırıcı

بولانيق: آلوده، كدر، آب گل آلود، Bulanıq

بوْللوق: فراواني، Bolluq

بولماجا: جدول كلمات متقاطع، Bulmaca

بولماق: تاپماق،يئتيشمك، پيدا كردن، رسيدن، Bulmaq

بولود: ابر، Bulud

بونجاق: سند، Buncağ

بوْي بويلاماق: تعريف كردن، Boy boylamaq

بوْي: داستان، تعريف، Boy

بوْي: قد و قامت، اندام، درازي، Boy

بوياق: رنگ، Boyaq

بويالي: رنگي، داراي رنگ، Boyalı

بويروق، بويوروق: دستور، امر، فرمان، Buyruq, Buyuruq

بوينوز: شاخ، Buynuz

بوْيوندوروق: يوغ، Boyunduruq

بيتگي: رستني، نبات، Bitgı

بيته‌ري: فناپذير، تمام شدني، Bitərı

بيتيرمك: به پايان رساندن، Bitirmək

بيجه‌ك: حشره، هر جاندار كوچك، Bicək

بيجه‌لك: ناقلا، بچه شيطان، حرامزاده، Bicələk

بيچي: برش، Biçı

بيچين: درو، Biçin

بير اربه: همطراز، برابر، Bir ərbə

بير يانلي: يك طرفه، Bir yanlı

بيرلشيم: اتحاد، Birləşim

بيرليك: اتحاد، Birlik

بيرووز: امانت، Biro

بيرينجي: اولين، Birincı

بيزله‌نقوش: سوك، Bizlənquş

بيلديرن، بيلديريجي: گزارشگر، مخبر، Bigdiricı, Bildirən

بيلديري: اعلان، Bildirı

بيلديريش: اطلاعيه، Bildiriş

بيلگي: علم و دانش، Bilgı

بيلگين: عالم، دانشمند، Bilgin

بيله‌ره‌ك: آگاهانه، عامدا، Bilərək

بيلوْو: فسان، Bılov

بيليجي: فهيم، داننده،Bilicı  

بيليك: دانستني، علم، Bilik

بيليم‌يوردو: دانشگاه، Bilimyurdu

بيلينمه‌ز: نامعلوم، مجهول، Bilinməz

بينؤوره: اساس، يايه، Binövrə

پاپريز: سيگار، سيگارت، Paprız

پاخير: زنگ آهن، قهوه‌اي رنگ، Paxır

پارانقي: تركش، Paranqı

پارتلاييجي: منفجر شونده، Partlayıcı

پاريلتي: درخشش، Parıltı

پالتار يويان: ماشين لباسشويي، Paltar yuyan

پالتار: لباس، Paltar

پانبيق: پنبه، Panbıq

پته‌كچي: زنبوردار، Pətəkçı

پرپي: شفا، شفا بخشي، Pərpı

پلمه: دومان، هواي شرجي، مئه، Pəlmə

پوْرسوق: نوعي سمور، Porsuq

پوْزغون: داغون، از هم پاشيده، Pozğun

پوْزما: ابطال، فسخ، Pozma

پوْزوق: ابطال شده، به هم ريخته، پريشان، Pozuq

پيتيک: کيتاب، Pitik

پيرتلاشيق: كلاف سردر گم، Pirtlaşiq

پينار: بولاغ، چشمه آب، Pinar

پينتي: تن لش،  شلخته، بي‌سليقه، Pintı

اؤپگه: شش، ريه، Öpgə

اؤترگي: گذرا، Ötərgı

اؤتري: گذرا، Ötərı

اؤتگون، اؤتگم: نافذ، سخن دقيق و با نفوذ، Ötgun

اؤتمك:گذشتن، رد شدن، Ötmək

اؤته: گذشته، Ötə

اؤته‌ك: تاريخ، Ötək

اؤته‌ن ايل: سال گذشته

اؤج: انتقام، Öc

اؤد: كيسه صفرا، زهره، Öd

اؤدلك: ترسو، بزدل،Ödlək

اؤده‌مه: پرداخت، Ödəmə

اؤده‌نك: وجه‌پرداختي، Ödənək

اؤده‌نيلمز: جبران ناپذير، Ödəniləz

اؤده‌و: پرداخت، تكليف، Ödəv

اؤدونج: بورج، وام، قرض، Ödunc

اؤرپك: پوشش، Örpək

ائرته: زود هنگام، Ertə

اؤرتو، اؤرتوگ: حجاب، پوشش، Örtug

اؤرگنجكلي: معتاد، عادت كرده، Örgəncəklı

اؤرنك: اُسوه، الگو، مثال، نمونه، Örnək

اؤروش: حيطه، Öruş

اؤزگور: آزاد، مستقل، Özgur

اؤزلوك: خوديت، Özluk

اؤزه‌ك: لب، مغز هر چيزي، Özək

اؤزه‌ك: مركز

اؤزه‌ل: مخصوص، ويژه، Özəl

اؤزه‌لجه: بويژه، Özəlcə

اؤزه‌لليكله: خصوصا، Özəllıklə

اؤسگوره‌ك: سرفه، Ösgurək

ائشه‌نك: كاويدن، Eşənək

اؤفكه: خشم، عصبانيت، Öfkə

اؤگئي: ناتني، Ögey

اؤگسوز: يتيم، بي‌سرپرست، Ögsuz

اؤلچه‌ك: مقياس، متراژ، Ölçək

اؤلچو: اندازه، مقياس، Ölçu

ائلچي: سفير، خواستگار، Elçı

اؤلكه: كشور، سرزمين، Ölkə

اؤلگون: مردني، بي‌حال، Ölgun

اؤلن: متوفي، Ölən

اؤلومجول: مردني، Ölumcül

ائمه‌جي: كارگر افتخاري، امدادگر، Eməcı

اؤن سؤز: مقدمه، باشلانجيغ، Önsöz

اؤن: جلو، پيش، قبل، Ön

اؤنجه: قبلا، Öncə

اؤنجول: پيشرو، Öncül

اؤنده‌ر: رهبر، پيشوا، Öndər

ائنديريم: تخفيف، Endirim

اؤنلوك: سينه بند، Önlük

اؤنملي: با ارزش، مهم، داراي اهميت، Önəmlı

اؤنه‌ري، اؤنه‌ل: پيشنهاد، Önərı, Önəl

اؤنه‌ك: پيشوند، Önək

ائنيش، اوزو آشاغي: سرازيري، Enış

ائوجيك: آلونك، Evcık

ائولي: متاهل، Evlı

اؤيره‌تمن: معلم، استاد، Öyrətmən

اؤيره‌تيم: آموزش، Öyrətım

اؤيره‌نجه: تمرين، تعليم، Öyrəncə

اؤيره‌نجي: شاگرد، Öyrəncı

ائيله‌م: عمل، Eyləm

اؤيمك: Öymək

اؤيود: پند، نصيحت، Öyud

اؤيونمه‌ك: فخر كردن، تكبر ورزيدن، Öyunmək

آبيده: تاريخ بنا، Abıdə

ات ازن: چرخ گوشت، Ət əzən

اتجه: جوجه پر در نياورده، بي‌پر و مو، گوشتي، Ətcə

اتجيل: گوشتخوار، Ətcil

اتليك: گوشتي، پروار، Ətlik

آتماجا: كنايه، سخن گوشه دار، Atmaca

آتيجي: حلاج، Atıcı

آج: گرسنه، Ac

آجي باغيرساق: روده دراز، Acı bağirsaq

آجي: تلخ، Acı

آجيقلي: خشمگين، Acıxlı

آجيماق: ترشيدن، ماسيدن، Acımaq

آجيمتيل: تلخ‌وش، Acımtıl

آجيناجاقلي: درد آور، Acınacaqlı

آجينماق: گؤينه‌مك، سوزش حس كردن، سوختن، Acinmaq

آچار: فصل باهار، Açar

آچي: زاويه، Açı

آچيق اوتوروم: ميز گرد، Açıq oturum

آچيليش: افتتاح، Açılış

آخار: جاري، روان، مايع، Axar

آختاريش: تحقيق، Axtarış

آخشام: عصر، Axşam

آخيجي: روان، Axıcı

آخيش: افول ستاره، جريان آب، Axış

آخيم:جريان امور، Axım

آخين:جريان تند، Axın

آخينتي:جريان، سيلاب، Axıntı

آد:نام، اسم، Ad

آدا:جزيره، Ada

آداخلي:نامزد، نشانلي، Adaxlı

آدام اؤلدوره‌ن: قاتل، Adam öldürən

آدديم باشي: قدم به قدم، Addım başı

آدديم: گام، قدم، Addım

آرابا: ماشين، Araba

آراچي: ميانجي، واسطه، Araçı

آراشديرما: پژوهش، تحقيق، جستجو، Araşdirma

آراشديريجي: محقق، Araşdirıcı

آراماق: آختارماق، Aramaq

آران: دشت، مقابل كوهستان، Aran

اربه: تراز، مبنا، Ərbə   

آرتيرما: مزايده، Artirma

آرتيقلاشا: تصاعدي، Artiqlaşa

آرتيم: افزايش، Artım

آرتيملي: حاصل‌خيز، فزاينده، پربركت، Artimlı

آرخا: بئل، كوره‌ك، پشت، ظهر، Arxa

آرد: پشت، قفا، دال، Ard

اردم: شخصيت، مردانگي، Ərdəm

آرديجيل: مسلسل، سريال، Ardıcıl

آرغين: خسته، Arğın

آرقاج: پود، Arqac

ارك: آزادي، Ərk

اركين: آزاد، Ərkın

اره‌ن: ايگيت، بؤيوك، دلاور، Ərən

آري: دورو، خالص، Arı

آري: زنبور، Arı

آريتما: تصفيه، Aritma

آريديجي: تصفيه‌كننده، پاك كننده، Arıdıcı

آريق: لاغر، Arıq

اريك: زردآلو، Ərik

اريميش: مذاب، Ərimiş  

آرين: پاك، خالص ، Arın

ارينتي: گدازه، Ərintı

ارينگج: تنبل، بي‌اراده، Əringəc

آرينماق: پالوده شدن، تميز شدن، Arinmaq

آزغين: گمراه، Azğın

ازگين: له‌شده، Əzgin

آزليق: اقليت، Azlıq

آزمان: متخصص، Azman

آزمان: ياشلي، باتجربه، Azman

آسقي: آويز، رخت آويز، Asqı

آسقيراق: عطسه، Asqıraq

أسكي: كهن، قديم، كهنه، قديمي، Əskı

اسگيك: پست، ناقص، فرو، Əsgiı

آسلاق، ساللاق: آويزان، Aslaq, Sallaq

آسلان: شير درنده، Aslan

اسمه‌جه: رعشه، Əsməcə

اسنه‌ك: خميازه، Əsnək

اسيرگه‌مه‌ك: دريغ داشتن، منع كردن، مضايقه كردن، Əsirgəmək

آسيلي: وابسته، Asılı

اسين: نسيم، Əsın

آشيري: خاكريز، Aşırı

آشيريم كؤرپئ: پل متحرك، Aşırım körpü

آشيريم: Aşırım

آشينميش: سورتولموش، ساييده شده، Aşınmış

آغ دمير: آلومينيم، Ağ dəmir

آغاران، آغارتي، آغارانتي: لبنيات، Ağarantı

آغارتما: سفيد كاري، گچ  كاري، Ağartma

آغلاديجي گاز: گاز اشك‌آور، Ağladıcı qaz

آغلار: گريان، Ağlar

آغي: زهر، آجي، Ağı

آغي: مرثيه، نوحه، Ağı

اك: پسوند، Ək

اكسيلتمه: مناقصه، Əksiltmə

اكين: كشت، زراعت، Əkin

اگري، ايري: كج، Əgrı

اگله‌ج: ترمز، Əgləc

اگليم: منحني، انحنا، Əglim

آل: قيرميزي، Al

آلاجاق: طلب، Alacaq

آلاو: شعله، Alav

آلپ: قهرمان، جنگاور، دلاور، Alp

آلتين: قيزيل، طلا، Altın

آلقيش: تشويق، دعا، Alqış

آليجي: خريدار، Alıcı

آليجي: گيرنده، آنتن، Alıcı

آليز: مريض، بيمار، Alız

آليزليق: بيماري، مريضي، Alızlıq

آليش – وئريش: داد و ستد، Alış - veriş

آليشقين: معتاد، عادت كرده، Alışqın

آليشماق: سوختن، آتش گرفتن، عادت كردن، Alışmaq

امجه‌ك: پستان، Əmcək

امك: كار، تلاش، زحمت، Əmək

امكداش: همكار، Əməkdaş

آنديرماق: قانديرماق، فهماندن، Andırmaq

انگين: گئنيش، آچيق، آچيق چؤل، وسيع، پهناور، گشاده،  Əngin

آنلام: معني، Anlam

آنلاملي: با معنا، داراي مفهوم، Anlamlı

آنلاييش: ذهنيت، تفكر، Anlayış

انليك: Əklik

آنما: يادواره، يادمان، Anma

آنماق: ياد ائتمه‌ك، فهميدن، درك كردن، به ياد آوردن، Anmaq

آني: خاطره، Anı

آنيت: تنديس يادبود، Anıt

آوانقارد: پيشرو، پيش آهنگ، Avanqard

اوْباشدان: سحر، نيمه شب، قبل از اذان صبح، Obaşdan

اوتانماز: بي‌شرم، Utanmaz

اوْتجول: گياه‌خوار، Otcul

اوْتلاق: چراگاه، Otlaq

اوتمك: Utmək

اوتمك: آواز خواني، Utmək

اوْتوروم: نشست، جلسه، Oturum

اوجقار: دور، كنار، با فاصله، Ücqar

اوجوز: ارزان، Ücüz

اوجوزلوق: ارزاني، Ücüzluq

اوچ بوجاغ: مثلث، Üç bucağ

اوچار: پرنده، Üçar

اوچاق: هواپيما، Üçaq

اوچدوران: خلبان، Üçduran

اوچغان: خلبان، Üçğan

اوچغون: ويرانه، به هم ريخته، Uçğün

اوچور: پرنده، Uçür

اوچوش: پرواز، Uçüş

اوخشاما: مويه‌گري زنان، نوحه، نوازش، Oxşama

اوْخوجو: خواننده، مطالعه‌كننده، Oxucu

اوْخول: مدرسه، مكتب، Oxul

اوْخوموش: باسواد، تحصيل كرده، Oxumuş

اودوم: خير، بركت، Udum

اودومسوز: بي‌بركت، Udumsuz

اوْرتا: ميان، وسط، ميانه، Orta

اوْرتاق: مشترك، Ortaq

اوْرمان: جنگل، Orman

اوره‌كلي:  جسور، دلير، Ürəklı

آوروپا بيرليگي: اتحاديه اروپا، Avrupa birlıgı

اوْزان: آشيق، Ozan

اوزاي: فضا، جو، Ozay

اوزره: بر اساس، بر طبق، Üzrə

اوزگونچو: غواص، شناگر، Üzgükçü

اوزلو: پررو، Üzlü

اوزمك: شنا كردن، قطع كردن، بريدن، Üzmək

اوزه‌ر سرمايه: سرمايه در گردش، Üzər

اوزه‌ر: معلق، شناور، شناگر، Üzər

اوزه‌رليك: اسفند، Üzərlık

اوزه‌گن: شناگر، غواص، Üzəgən

اوْسانديرماق: بئزديرمك، خسته‌كردن، بيزار كردن، Osandırmaq

اوْسانماق: ذله شدن، بيزار شدن، Osanmaq

اوستون نيژاد: نژاد برتر، Üstün nıjad

اوستون: برتر، بالاتر،  Üstün

اوشونمك: تشويش، Üşünmək

اوْغراماق: مواجه شدن، Oğramaq

اوْغرو: دزد، Oğru

اوْغلاق، چپيش: بزغاله، Oğlaq

اوْغور: اودوم، اقبال، شانس، Oğur

اوْغورلو: خوش اقبال، خوش شانس، Oğurlu

اوفورمك‌: پوله‌مه‌ك، فوت كردن، Üfürmək

اوْلاجاق: تقدير، سرنوشت، Olacaq

اوْلارسي، اوْلاسي: شدني، ممكن، Olası

اولاشماق: چاتماق، رسيدن به هم، Ulaşmaq

اوْلاناق: امكان، Olanaq

اوْلاي: اتفاق، خبر، حادثه، Olay

اولدوز: ستاره، Ulduz

اولقون: كامل، Ulqun

اولگو: الگو، Ülgü

اولو: بؤيوك، متعال، مقدس، Ulu

اوْلوس: مردم، ملت، خلق، Olus

اومماق: چشمداشت، توقع داشتن، منتظر بودن، Ummaq

اومو - كوسو: توقع و رنجش، قهر و ناز، Umu - Kusu

اومو: توقع، Umu

اوموز: كتف، Umuz

اومولماز: غير قابل انتظار، Umulmaz

اوْنوتقان: فراموشكار، Onutqan

اوْنوتماق: از ياد بردن،فراموش كردن، Onutmaq

اوْنودولماز: فراموش نشدني، Onudulmaz

اوْنورقا: ستون فقرات، Onurqa

اوْو: صيد، Ov

اوْوا: جلگه، Ova

اوْولاق: شكارگاه، Ovlaq

اوْووتماق: ديله‌توتماق، ساكت ائتمك، ساكت كردن، راضي كردن، بازداشتن از گريه با حرف زدن و تسلي دادن، Ovutmaq

اوْوولماق: ساييده شدن، Ovulmaq

اويار: تناسب، Uyar

اوْيانيش: بيداري، Oyanış

اويغو: خواب، چرت؛ رويا، Uyğu

اويغون: مناسب، لايق، درخور، همخوان، هم آهنگ، Uyğun

اوْيماق: ائل – اوبا، Oymaq

اوْيناش: فاسق، رفيق غير مشروع زن يا مرد، Oynaş

اوْيوق: حفره، Oyuq

اوْيون: بازي، Oyun

آياز: هواي صاف و خيلي سرد، Ayaz

اياق: ساغر، Ayaq

آياقچي: پادو، Ayaqğı

ايپك: ابريشم، İpək

سلام دوستان

در چند پست آینده قصد دارم چند مجموعه از لغات ترکی به همراه معنی فارسی و املای لاتین آنها را قرار دهم.منبع این لغات وبلاگ آجارسوز می باشد

خانم موسوی در وبلاگ خود مجموعه کاملی لز لغات ترکی را جمع کردند ازتون دعوت می کنک حتما به وبلاگشون (قایاقیزی)سر بزنید و مجموعه زیر را نیز از وبلاگ ایشان برداشتم:

قابارماق : شیشمه ک ، بیر یئر یانیب سولوق اولماق

قابارماق : اوزه گه لمه ک ، بیریسینین اوستونه قاشقالانماق ، بیری سینه دانقازلاشماق

قاباقلایان : قاباغا دوشه ن ، قاباغینا چیخان

قابالاشماق : که له مه کؤتور اولماق ، قالین لاشماق ، گوبود اولماق

قابلاماق : یئرله شدیرمه ک ، یئر ائله مه ک ، گوجونه ن سوخماق

قاتلاماق : قاتداماق ، بوکمه ک ، بیرزادی نئچه  قات بوکمه ک

.قاچماق : چوخ یئئین گئتمه ک ، اکیلیب گئتمه ک

قاچیرتماق : قاچاق سالماق ، قاوالاماق

قاخماق : بیر سؤزو بیرسینین باشینا چالماق ، اوزونه وورماق ، باش قاخینجی ائله مه ک

قارالاماق : قه ره له مه ک ، بیرینی گؤز آلتینا قویماق

قارشیلاماق : بیرینین قاباغینا چیخماق ، قوناغین قاباغینا گئتمه ک

قارغیماق : بیرینه پیس گون ایسته مه ک ، بیرینه قارقیش ائله مه ک

قاریشدیرماق : قاتیشدیرماق ، پیرتداشدیرماق

قازانماق : اله گه تیرمه ک ، ایشلییب بیر زادی اله گه تیرمه ک

قازماق : سوکمه ک ، یاریب آچماق

قالدیرماق : قاوزاماق ، اوسته گؤتورمه ک

قالماق : دایانماق ، اوتورماق ،

قاپماق : توتماق ، دیشله مه ک ( ایتین دیشله مه سی )

قوسماق : قایتارماق ، قورساقداکینی ائشییه تؤکمه ک ، آغیزدان ائشییه تؤکمه ک

قوسدورماق : انده رتدیرمه ک ، قورساقدان قایتارتدیرماق

قوخوماق : ایی وئرمه ک ، ایی له نمه ک

قورخوتماق : بیرسینی بیرزاد دان چه کیندیرمه ک ، اوره یینه قورخو سالماق

قورتارماق : باشا یئتیرمه ک ، آخیرا یئتیرمه ک ، آزالتماق

قورتولماق : باشا چاتماق ، توکه نمه ک

قوردالاماق : ائشمه ک ، دیدمه ک ، دیبینه ال آپارماق

قوشقو اولماق : دیسکینمه ک ، یوخودان تئز – تئز آییلیب بیرده یاتماق

قوشولماق : قاریشماق ، یولداش ایچینه قووشماق

قونماق : ( قوشون ، که په نه یین ، سئرچه نین و ... ) اوتورماق

قووزاماق : قاوزاماق ، قالدیرماق ، یئریندن ده به ردیب اوسته گؤتورمه ک

قووماق : یوخ دئمه ک ، بیرینی اؤز ائوینده ن گئتمه ک ایسته مه ک

قویولماق : قورولماق ، یئرله شمه ک

قیتلاشماق : قیتیراق اولماق ، آزالماق ، آز اولماق

قیرجانماق : شیت – شیت گولمه ک ، خودور یئره گولمه ک ، یئرسیز گولمه ک

قیرمیشلاماق : جیرماقلاماق ، جیرماقینان جیزماق

قیزارماق : قیرمیزی اولماق ، اوتانجیندان اوزو قیرمیزیلاشماق

قیزدیرماق : ایستی ائله مه ک ، ایستی له تمه ک

قیزیشماق : ایستی له شمه ک ، حیرسله نمه ک

قیسسالماق : قیسسا اولماق ، قیسسا لاشماق

قیسسالدیرماق : گوده ائله مه ک ، ییغیمجان ائله مه ک

قیسماق : یومماق ، وئرمه مه ک

قیمیلدانماق : قایناشماق ، ته رپه شمه ک

قیوریلماق : قیوریم – قیوریم اولماق

قیماماق : اسیرگه مه ک ، ییغماماق   

با تشکر از خانم موسوی که این مطلب را برامون فرستادند

با تشکر از خانم موسوی که این مطلب را برامون فرستادند

از وبلاگ قایاقیزی

باتماق : چؤکمه ک ، الده ن گئتمه ک ، ایتمه ک ، داغیلماق

باخماق : گؤز تیکمه ک ، یوخلاماق

باریشماق : قونوشماق ، قووشماق ، باریش ائله مه ک ، یولا گه لمه ک

باسمارلاماق : سیخما بوغمایا سالماق ، بیرده ن توتماق

باسماق : سیخماق ، ازمه ک ، ته پمه ک ، سوخماق

باغلاشماق : آند ایچمه ک ، قول چه کمه ک ، یاریش وئرمه ک

باغلانماق : باغلی اولماق ، توتولماق ، یاپیشماق ، دایانماق ، اوزولمه ک

باغیرماق : اوجادان آغلاماق ، قیشقیرماق ، باغیرتی سالماق

باغیشلاماق : باغیش وئرمه ک ، گؤز اؤرتمه ک ، سوچدان گئچمه ک

بالالاماق : دوغماق ، آرتماق ، بالا وئرمه ک ، چوخالماق

بانلاماق : اوخوماق ( خوروز ، قوش ) ، سس سالماق ، اؤتمه ک

بایدیرماق : کورلاماق ، شاشماق ، چاشماق

به رکیتمه ک : باغلاماق ، آغیرلاتماق

به زه مه ک : به زه ک وورماق ، دوز مه ک ، اوز گؤزونه یاخماق

به سله مه ک : بؤیوتمه ک ، تؤره تمه ک ، گؤزله مه ک

به سلعه تمه ک : بویا باشا چاتدیرماق ، ساخلاتماق ، بؤیوتدورمه ک

به له مه ک : بورومه ک ، اسکی له مه ک ، به له کله مه ک

به نزه مه ک : اوخشاماق ، تای اولماق ، چه کمه ک

بوتونله شمه ک : بوتون اولماق ، بیرله شمه ک

بوراخماق : اؤتورمه ک ، ال گؤتورمه ک ، بوشلاماق

بوزارماق : بوزا چالماق ، بویادان چیخماق

بوزمه ک : سیخماق ، ییغماق ، قیریشلاندیرماق

بوشاماق : آیریلماق ، ال چه کمه ک ، بوراخماق

بوغوشماق : سه س کوی سالماق ، بیری بیرینی بوغماق ، ساواشماق

بوغولماق : کؤکس اؤتوره بیلمه مه ک ، آرادان گئتمه ک ، اؤلمه ک

بوکولمه ک : اییلمه ک ، ایکی قات اولماق ، سینماق ، باغلانماق

بولاماق : قاتماق ، باتیرماق ، بولاندیرماق

بؤلمه ک : آییرماق ، یارماق ، ایکی ائله مه ک ، که سمه ک

بؤیومه ک : یئکه لمه ک ، قالخماق ، آغیرلاشماق

از وبلاگ :قایا قیزی

آتماق : بوراخماق ، توللاماق ، اوز چئویرمه ک ، بوشلاماق

آجماق : قورساغی بوشالماق ، یئمه ک سیز له مه ک ، یئمه ک ایسته مه ک

آجیقلانماق : آجیق توتماق ، یوگورمه ک ، قیشقیرماق

آجیغا دوشمه ک : کوسمه ک ، ته رسینه ائله مه ک

آختارماق : گؤزله مه ک ، ایسته مه ک ، گه زمه ک ، آراماق

آخماق : زویمه ک ، یئریمه ک ، یولا دوشمه ک

آخیتماق : سویا چه کمه ک ، سویا وئرمه ک ، زویدورمه ک

آداخلاماق : آد ائله مه ک ، نیشانلاتماق ، ایزقویماق

آدلانماق : تانینماق ، آدینان سسله نمه ک

آرالاشماق : آیریلماق ، اوزاقلاشماق ، یان دورماق

آرخایین اولماق : بیل باغلاماق ، دایانماق ، آرخالانماق

آزدیرماق : یولدان چیخارتماق ، پیس یولا چه کمه ک ، باشدان ائله مه ک

آزماق : ایتمه ک ، دوز یولدان چیخماق ، اؤز باشینا اولماق

آشماق : ییخیلماق ، دوشمه ک ، سووشماق

آشیرماق : سووماق ، یوکله مه ک ، ییخماق ، اوتماق

آغاجلاماق : آغاجنان وورماق ، دؤیمه ک آغا چالماق : آغیمسوو اولماق ، آغا ساری گئتمه ک

آغلاماق : گؤز یاشارتماق ، سیزیلداماق ، یالوارماق

آغیرلاشماق : چه تین له شمه ک ، آغیر اولماق ، ده یه رلی له شمه ک

آلاولاماق : آلیشماق ، اودلاماق

آلدانماق : اینانماق ، توولانماق ، اویماق

آلماق : اله گه تیرمه ک ، چیخارتماق ، باشادوشمه ک

آلیشماق : اود توتماق ، اویره نمه ک ، یووماق

آند ایچمه ک : سؤز وئرمه ک ، ایلغار باغلاماق

آییلماق : یوخودان دورماق ، اویانماق ، آییق اولماق

منبع : وبلاگ قایا قیزی

موزون سجع(بيچيملی – ئوتمه):
ايکی کليمه کی هيجالارين سايی و نؤوعو بيرگه اوْلور،آنجاق«روی»حرفينده آيری اوْلا،دئييلير.«اوچـماق»ايلـه«اوْلسون»کليمـه لـری کيمـی،کی هرايکی کليمه ايکی هجالی،هجالارين نووعوهرايکی سينده ترتيب ايله«باغلی هجا»و«بويوک هجا»ديرلار .  اما«روی»حرفلری فرقليدير.
                                     آغ ساققاللی بابان يئری اوچماق اولسون   (دده قورقود)
هابئله«آسيب»ايله«آزار»کليمه لری کی هرايکی سی ده،ايکی هجالی و هجالارينين نووعو ترتيب ايلـه«قيساهجا»و«بويوک هجا»ديراما«روی»حرفی بيربيرينـدن فرقلـه نيرلر:            الين،ديلين،گؤزون هرکيمسه ساخلار
                           يقيـن ديرگـؤرمز اوْل آسيب و آزار                             (فــدائی)
ائلـه اوجوردا«ياس»ايله«ياش»آراسيندا موزون سجع واردير،چونکو هرايکی کليمه تک هجـالی دير و هرايکـی هجا نووعودا«بويوک هجا»دير.اما«روی» حرفلری بير بيريندن فرقلنيرلر.

ياديمدادير
   وفاسيز کپه نه گين اوچوشون
                    بير سوْن باهار آخشامی
                              ياسلی ياشلي گؤزلرله
                                           تعقيب ائده ن چيچکلري           (حميد نطقی)
کليمه آراسيندا،سجع لرين توپلانيشی :
1-   موازی سجع(آربا-ئوتمه)=اؤلچودش+روی بيرگه
2-   موزون سجع(بيچيملی-ئوتمه)= اؤلچو دش+ روی باشقا
3-   مطرف سجع(يانلی-ئوتمه)= اؤلچو باشقا+ روی بيرگه
خاطيرلاماق لازيمديرکی، شعريده موزون سجع ايله،قافيه قورولماز اما موازي سجع هابئله مطرف سجع لرايله،قافيه قورماق اوْلور،چونکو بونلاردا«روی»بيرگه دورور،بوقافيه شرط لريندن حساب اوْلونور.
جومله لرآرا:
جومله لرآرا سجع لر قارشيلاديقجا،ايکی جومله نی هماهنگ لشديرير.
جومله نی هماهنگ لشديرن سجعلرين ان  اهميت لی سی بونلاردان عبارتدير:
       1 - : تَرصيع :سارما
                                     2 - موازنه و مماثله: اوزلاشما
                                        3- اعنات الازدواج: قارشيليق




1-تَرصيع(سارما):
     تَرصيع عربجه قيزيل ساپلارلا پارچانين اوٍزه رينه گوٍل- بوداق ناخيشی
      وورماقدير.دئمه لی« تَرصيع »قماش اوستونده آلتون بوتالار تيکمه کدير. ايکی جوٍمله ده وياخود بيت ده مواز ی سجعلی کليمه لری،قارشی قويماق اوٍزه،مئيدانا گلير:
                    انّ الابرار لفی نعيم
                       انّ الفجار لفی جحيم                                   (قرآن،انفطار13-14)
                               سروی جمال خلقته پيرايه فاطمه (ع)
                         حدی  کمال  خلقته  بيرآيه   فاطمه (ع)      (حاج موسی هريسی نژاد)
                  بيرسی سوْلديران سوْيدير
                                        بيرسی توْلديران توْيدير                                              (دده قورقوت)

                     اوردا  غم  چکنه  غم  اسگيک  دئييل
                        اوردا  دم  چکنه  دم   اسگيک  دئييل             (بختياروهابزاده)

                     جمالون  طلعت   گلزار   بنزه ر
                        دوداغون شربت خونخواره بنزه ر                  (نسيمی)
                     بيرسن سپه جه يم
                     بير من اکه   جه يم
                     بيره من بيچه جه يم                                       (والی گؤزتن)

                                 شوقينه  آشينا منم قبله سينه   دعا  دعا
                    دردينه   مبتلا  منم زخمه سينه نوا   نوا               (سحرخانيم)

                    باش يولداشی  يوخدور
                    آش  يولداشی  چوخدور                                   (آتالارسؤزو)

                    شول    بوْيو      رعنايه     وئرديم  کؤنلومو
                    شول    گؤزو     شهلايه    وئرديم  کؤنلومو
                    شول    گونش   سيمايه     وئرديم  کؤنلومو
                    شول    يوزو     چون آيه   وئرديم  کؤنلومو           (نسيمی)
موازنه ومماثله(اوزلاشما):
ايکی جوٍمله ده وياخود بيت ده ايکی موزون سجعلی کليمه لری قارشی گتيرمک له دوزه لير.«اَطال»ايله«اَسآءَ»آراسيندا موزون سجع حاکيم دير،دئمه لی  هجالارينين تعدادی ونووعو بيرگه دير اما«روی»حرفلری فرقلی دير.
بوکليمه لر مولا اميرالمؤمنين(ع) بو الهی کلاميندا گلميشدير:
من اطالَ الامل اساءَ العمل:(آرزيلاری اوزون اوزايان کيمسه اَمگينی ضايع ائتميش)

قاندال کيليدين باغلادی ديوانيه وئردی
     ظلمت بوجاغين ساخلادی پروانيه وئردی                             (سحــرخانيم)

آدام آغزيندان سؤز
قازان آلتيندان کؤز                                                                 (آتالار سؤزو)

من ديل دوداق  سن سؤوزکيمی                             دينـدير منی دينـدير منی
من گـوزگـوسـن  اوٍلگـوزکيمی                          سينـدير منی  سيندير منی
              (سحر خانيم)
                                  اسکـی پامبـوق بئز اولماز
                             قاری دوشمن دوست اولماز              (دده قورقود)
«ادبار»ايله «اقبال»آراسيندا موزون سجع واردير.يئنه مرتضی علی (ع)بويور:
اذا کنتَ فی ادبارٍ والموتَ فی اقبالٍ فما اَسرَعَ الملتقی: اوزمان کی سن اوٍز چئوره سن،اؤلوم ايسه[سنه ساری ]اوٍز قوْيا،نه تئزگؤروش ال وئره جکدير!
اَرمالينا قييما يينجا  آدی چيخماز
قيز آنادان گؤرمه يينجه اؤگيت آلماز                                      (دده قورقود)

قارا تاغيم يوکسگی اوْغول
  قانلو سوييم تاشقونی اوْغول                                              (دده قورقود)
اعنات الازدواج(قارشيليق):
ايکی جوٍمله نين،سوﹾنوندا گله ن فعل لرايله قافيه قورماق،ائله جه طورلو-طورلو سجع لری اوجومله لرين آراسيندا قارشيليقلي اولاراق گتيرمک ايله چيخيش ائدير. بورادا بيرداها خاطيرلاييرق کی يالنيزموازی سجع ايله قافيه قورماق ايمـکانی واردير، ومـوزون ومطرف سجعلـری ايله قافيه قورماق اوْلماز.دده قوقودون مقـدمه سيندن اؤرنک اوچون:
«قاريلا دؤرت دورلودور؛  
    
              بيــريسی ســـــوْلدوران سوْپــدور
                                بيــريسی دولــــــدوران  توْپــدور
                                بيــريسی ائـــوين داياغـــی ديــر،
                                بيــريسی نئجه سؤيلرسن باياغی دير.»
اعنات الازدواج يالنيز،« سوْپـدور »ايله« توْپـدور»ائله اوجورا سينادا«داياغی دير» ايله«باياغی دير» آراسيندا قورولور.گؤروندويوکيمی «سـوْلدوران»ايلـه «دولدوران» آراسيندادا موازی سجع حاکيـم دير.آنجاق اصـطلاح اولاراق بوجورقارشيـليقلارا «اعنات الازدواج»عنـواني وئرمه ييبلـر،اما بوسجع ين آرتيريلماسی،ايلک قطعه نين چالغی سينی فاضلا شورلانديرميشدير.
خامنـه لی ناصـرمنظـورون دا بوقطعه سينـده،اعنات الازدواج «کوٍسوردو» ايله «گولوردو»  فعل لرين آراسيندا قورولموشدور:
«آغ يئـل اسـيردی،گاهـدان دا  اوٍزدونده ريب کـوٍسـوردو، گوٍن يئره شافاق ساچارکن کؤرپه تکين گولوٍردو.»
شهـريارين سهنـديه منظـومه سينـده ن اوْلان بوقطعـه ده «پاريلـدار»«خاريلدار» «شاريلدار»  آراسيندا اعنات الازدواج سجعی قورولموشدور؛
          باليغ اولدوزکيمی گؤيلرده،دنيزلرده پاريلدار
  آبشارمرواری سين سئل کيمی تؤکدوکده خاريلدار
                             يئل کوشولدار سو شاريلدار
بوآتالار سؤزونده«دوْلانی»ايله«بولانی»آراسيندا:
                                 چالاغان گؤيده دوْلانی،جوٍجه نين اوٍره گی بولانی
بوْغاجين آناسی،يارالی اوْغلونون اوستونده آغلاياراق اوْنو بؤيله اوخشايير:
   قارقييما گؤزلرين اويغوآلميش آچيگيل آخی...
اون ايکيجه سوکوجويين اؤره ن اولموش ييغيشير آخی ...                 (دده قورقود)
«آلميش»ايله«اوْلموش»آراسيندادا اعنات الازدواج سجعی يارانميشدير.

بایرامیز موبارک اولسون

جاجیخ : زینان ، برای تقویت کبد با عسل می خورند .
قوش اوزومو : تاجریزی ، برای دندان درد مصرف می شود .
قالقان توخومو : گل پر ، برای دل درد مصرف می شود .
میر تیکانی : آدو ، برای درمان سوزاک به کار می رود .
قوش ابه یی : نوعی علف است که برای دفع کرمک و سایر انگلها به کار می رود .
بویور تیکانی : نوعی علف است که میوه اش را برای تقویت می خورند .
گیلد گیلدی : نوعی علف وحشی است که دانه هایش را درون آش بیماران می ریزند .
بویاخ : رناس ، ریشه اش را در شکستگی مصزف می کنند .
جه نه وار پیسداغی یا قولاغا پیسدان : دنبلان ، دانه هایی هستند شبیه لیموی خشک که وقتی فشار دهند گردی نرم شبیه دود بیرون می دهد که با استشمام آن خون دماغ بند می آید .
چیت لیخ : کاسنی ، تخم و گل آن برای دل درد مفید است .
ای دیلقاج : ریشه گیاه وحشی است که برای شفای زخمهای داخل دهان مفید است .
قه ره قات : گیاهی است که برای فشار خون مفید است .
قه ره چؤره ک اوتو : سیاه دانه ، در خونریزی های زنانه مفید است .
اولیک توخومو : تخم گیاه وحشی است در بیشتر ناراحتی ها از روی حدس مصرف می کنند .
نوروز گولو : عطرش مفید است و مانع زکام می شود .
دانا اشاغی : گیلو ، بیشتر جنبه غذائی دارد و در کته می ریزند .
قه ره حیله : حلیله سیاه ، برای رفع دل درد و یبوست نافع است .
توکلی جه : برای خیالات و جنون مفید است .
کره وه له : گیاهی است که با شیر زنان مخلوط کرده به بچه می دهند تا دل دردش درمان یابد .
یوغشان : علف وحشی کوهستانی است که در رفع انگل فوق العاده مفید است .
منبع : کتاب نگاهی به آذربایجان شرقی
نام نویسنده : ایرج افشار ( سیستانی )

موسوی 

موسوی